بسته شدن پرونده برجام کار سختی نیست


گزارش کردن صدای ایرانرحمان قهرمان پور در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه طبق اظهارات طرف های مذاکره کننده در این دور از مذاکرات به احیای برجام نزدیک شده ایم یا برعکس از آن فاصله گرفته ایم. گفت: پیشنهاد روزنامه پولیتیکو به صورت تصویری چیزی است که آمریکایی ها قبلا به طور کلی قول داده بودند، یعنی گفتند بعد از انتخابات کنگره دست دولت بایدن در مورد سپاه و سپاه بازتر خواهد بود. کاهش فشار روی آن البته در آن زمان قول ندادند که سپاه را از لیست تحریم ها خارج کنند اما می گفتند تحریم ها را کاهش می دهند حالا اگر متنی که پولیتیکو منتشر کرده است درست است که درست به نظر می رسد، این پیشنهاد کلی آمریکا با همت و همکاری اروپایی ها به تفصیل بیشتر مطرح شده است، در هر صورت باید دید نظر جمهوری اسلامی در این مورد چیست؛ آیا نظر ایشان این یک نکته مهم است یا برعکس.”
وی ادامه داد: واقعیت این است که در احیای برجام یک سری موانع و مشکلات ساختاری وجود دارد که بدون توجه به تیم مذاکره‌کننده ایران و آمریکا وجود خواهد داشت؛ یک موضوع مربوط به تحریم‌ها و لغو کلی آن است که نخواهد بود. این بدان معناست که آمریکا در هیچ یک از جناح های سیاسی، دو حزب سیاسی و یا در محافل سیاسی اجماع نظری در مورد لغو تمامی تحریم های اعمال شده علیه ایران ندارد، بنابراین هر رئیس جمهوری که در آمریکا روی کار بیاید، بخشی از تحریم ها را حفظ خواهد کرد. تحریم ها و این یک مانع ساختاری است، موضوع دیگر تضمین احیای برجام است که یک مانع ساختاری دیگر به نام نظام سیاسی آمریکا دارد، یعنی چون نظام سیاسی آمریکا ریاستی است، هر رئیس جمهوری که با این تفاسیر، حتی اگر بایدن تضمین کند که آمریکا هرگز از برجام خارج نخواهد شد، حق دارد از برجام خارج شود یا در آن بماند. طبق برجام، اساساً هیچ ارزش حقوقی و سیاسی ندارد.”

قهرمان پور در ادامه تصریح کرد: با توجه به موارد ذکر شده باید دید امتیازاتی که گفته می شود در این دور از مذاکرات داده شده در حدی است که ایران آنها را امتیاز مهمی بداند و مایل به احیای برجام باشد یا خیر؟ ” . آنچه مشخص است پس از سفر بایدن به خاورمیانه و اعلام سیاست وی در قبال برنامه هسته ای ایران، فشارهای دیپلماتیک آمریکا و اروپا بر ایران افزایش یافته است. آنها می خواهند قبل از نشست سپتامبر آژانس بین المللی انرژی اتمی و حداکثر قبل از نشست نوامبر به یک نتیجه قطعی در مورد ایران برسند. این نتیجه گیری به این معناست که باید مسیر افزایش فشار دیپلماتیک را ادامه دهند یا به فکر حل مسائل مربوط به برجام باشند. بنابراین اگر وارد فاز فشار دیپلماتیک شوند، فضای جداگانه ای خواهد بود و اگر برجام احیا شود، باز هم با مسائل زیادی مواجه هستیم.
این کارشناس سیاست خارجی درباره مسائل پس از احیای برجام گفت: موضوعاتی مانند تضمین های اروپایی ها، راستی آزمایی برنامه هسته ای ایران در چارچوب برجام و بحث پایان محدودیت های اعمال شده. به عبارت دیگر، آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها می‌خواهند ببینند به کدام سمت حرکت کنند.»
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اظهارات رابرت مالی که امتیاز دادن به جمهوری اسلامی ایران برای دستیابی به توافق را تکذیب کرده و همچنین روزنامه پولیتیکو که مدعی کاهش تحریم های سپاه و در برخی موارد شکست آمریکا شده است، اظهار داشت: که باید آن را باور کنیم، گفت: “البته وقتی به اظهارات رابرت مالی مراجعه می کنید، متوجه می شوید که آنها نیز مانند ما مشکلات داخلی دارند. به خصوص در آستانه انتخابات کنگره، برای آنها بسیار سخت است. در واقع با بازرسی از اقامتگاه ترامپ و کشف اسناد، شدت تنش سیاسی در آمریکا بالاست. «من مذاکرات اخیر رابرت مالی را بیشتر در راستای سیاست داخلی می دانم که می خواهند از فشار بیشتر جمهوری خواهان به دولت بایدن جلوگیری کنند. “
این تحلیلگر سیاست خارجی افزود: از سوی دیگر واقعیت این است که آمریکا نمی خواهد امتیازاتی را که ایران می خواهد بدهد، یعنی موضع آمریکا یک حد وسط است؛ او می خواهد بخشی از امتیازات را بدهد و او نمی خواهد آنقدر به ایران امتیاز بدهد که با جمهوری خواهان داخل مشکل پیدا کند.»
قهرمان پور همچنین در پاسخ به این سوال که آیا اساساً می توان بین تلاش برای ترور جان بولتون و ترور سلمان تفکیک کرد؟
رشدی با برجام ارتباط برقرار کرد و گفت: ارتباط چندانی نمی بینم. ما قبلاً موضوع مهم تری به نام حمله روسیه به اوکراین داشتیم که بسیاری فکر می کردند توافق با آن غیرممکن است. من در همان زمان گفتم که نقش روسیه در برجام محدود است. ما باید مراقب باشیم که اساساً موضوع برجام بحث کنترل تسلیحات است و این موضوع مورد اجماع قدرت‌های بزرگ است. یعنی روسیه و چین علیرغم اختلافاتی که با آمریکا و اروپا دارند، در موضوع کنترل تسلیحات و جلوگیری از افزایش تعداد کشورهای هسته ای با غرب منافع مشترک دارند. بنابراین بقیه مسائل پایین تر از این است».
این پژوهشگر روابط بین الملل تاکید کرد: در سیاست بین الملل می گوییم که موضوع کنترل تسلیحات یکی از موضوعات مهم قدرت های جهانی است، بنابراین عموماً قدرت های بزرگ در موضوع مهمی به نام «تسلیحات» در مسائل کم اهمیت دخالت نمی کنند. علاوه بر این، زمانی که روسیه تلاش کرد موضوع احیای برجام را حذف کند، هم ایران و هم غربی‌ها اعتراض کردند، بنابراین ترور سلمان رشدی و جان بولتون از موضوعات سطح پایین است. موضوع بسیار مهمی به نام “نظم هسته ای” به دلیل ترور ادعایی جان بولتون، سطح سوژه ها یکسان نیست که بگوییم تاثیر زیادی دارند، البته در دنیای واقعی ممکن است اثرات جزئی داشته باشند و همانطور که اثر پروانه ای می گوید، همه چیز روی یکدیگر تأثیر می گذارد، اما این ارتباط معنی ندارد که بگوییم ممکن است توافق به دلیل ادعای ترور بولتون شکسته شود، این ادعا دیوانه کننده بوده است. پیش از این، اما ادعای دوازده ماده ای مایک پمپئو در مورد ایران هرگز عملی نشد. در نتیجه، این ادعاها لزوما نمی تواند مانعی برای توافق باشد».

قهرمان پور در پاسخ به این سوال که آیا راه حلی برای برون رفت از بحث پادمانی ایران و آژانس وجود دارد، گفت: ما قبلاً موضوع سخت تری به نام PMD داشتیم که ایران و آژانس بعد از برجام آن را حل کردند. موضوع بسیار مهمی بود و در عین حال خیلی ها فکر می کردند این موضوع قابل حل نیست، سه بحثی که با آژانس داریم به یک معنا ادامه پرونده قبلی است و به موضوع فعلی مربوط نیست. از این رو غرب چندان دغدغه این موضوع را ندارد، زیرا بیشتر به دنبال شفاف سازی فعالیت های گذشته است تا ابراز نگرانی نسبت به فعالیت فعلی، همه این اسناد می گوید که در گذشته فعالیت هایی انجام شده است، اما نمی گویند که انجام شده است. در حال حاضر انجام می شود.بنابراین حل این پرونده چندان سخت نیست.نکته این است که آمریکا و اروپا از این موضوع به عنوان ابزار چانه زنی با ایران استفاده کرده اند.با این تفاسیر حل آن مشکل نیست.مسئله ادعایی mi مطالعات ادبی نیز در گذشته حل شده بود.